понедельник, 20 января 2020 г.

Банан да помидорлӧн ӧткодьлун, либӧ Шӧйтӧм йылысь пара кыв






Казялi, блогйсьнытӧ пуксьылны лои сьӧкыдджык и сьӧкыдджык. Бӧръя кадсӧ уджала ёнжыкасӧ релизъясӧн, да абу релизнӧя гижӧмыс вунсьыштіс, но, чайта, во джыннас ӧтчыдысьсӧ колӧ😊.
Выль во водзвылын кывкӧртӧдъяс эг вӧч, могъяс эг тэч, паныдалі 2020-ӧдсӧ бать-мамкӧд да муні ёртъяс дорӧ Салехардӧ.
Ямалса нывъясӧй паныдалісны менӧ Лабытнанги карын. Салехардӧ пыртӧдз нуӧдісны Полярнӧй кытш монумент пыр вуджан обряд, - ӧд Салехардыс мир пасьталаас дзик ӧти кар, код сулалӧ тайӧ кытш вылас. 
Изйысь мамонткӧд, Ямалса символкӧд, фотографируйтчӧм бӧрын нывъяслы висьталі: "Ныыяс, тіянлэн сэтшем городыс мича!". "Да виччыл тэ, тэ самей городас ин на пыр да", - вочавидзисны найӧ. 
Сэсся медводз рытнас енэжын петкӧдчис вӧвлытӧм востым, татшӧмтӧ ме эг на аддзывлы, да и ёртъяс шуисны, мый карад татшӧмыс пӧшти некор оз вӧвлы. 
Мый менӧ нӧшта дивуйтіс карас - медводзысь аддзи та мый йи скульптура. Найӧ быдлаын! Ислалан гӧраяс, козъяс, сьӧкыд нима скульптураяс, кодъясӧс вӧчӧмаӧсь мӧд муясысь волӧм мастеръяс фестиваль дырйи. 
Торъя научнӧй удж позьӧ гижны обдорса изьватаслӧн традицияяс йылысь, да найӧ и гижӧмаӧсь нин. Шуам, нывбабаяс ӧнія кадӧ карын новлӧны изьватас паськӧмсӧ быдлунъя олӧмын. Да ок жӧ ёна радейтӧны гӧсьтъяссӧ! Нёль луннас, пока нывъяс дорын вӧлі, налӧн то ӧти боксянь рӧдвуж чай юны корӧ, сэсся мӧд боксянь. Но кыдз чай юны... Чай чашкаыд сулалӧ войвывса деликатесъясӧн чегъясьысь пызан вылын. А он кӧ мун гӧститы - лӧгасясны. Но вой кежлӧ ог кут сёян йывсьыс унатӧ гижасьны - фигуралы лёк. Ямалад кольӧма на традиция, код менӧ ёна чуймӧдіс да повзьӧдіс, - корасьысьяслӧн ветлӧмыс, сваттяяскӧд, кыдзи важсянь вӧчсьӧ. Ёна надейтча, мый татшӧм корасьӧмыс шмонь сора жӧ вӧлі да некод ме вылӧ оз лӧгась, ӧд вежливӧя ӧтказ шуны, кор тэныд кыв висьтавны оз сетны, - сьӧкыд, а невежливӧя оз вӧлі позь. Сійӧн ме пышйи-лэбовті Питерӧ. Эг жӧ сваттяяссьыс пышйы, билетӧ важӧн нин вӧлі ньӧбӧма, но Ямалсьыс мунӧмыс медбур кадӧ артмис😃. 

Салехардын гуляйтӧм да гӧсти ветлӧм кындзи пыравлім и клубӧ йӧктыштны, кытчӧ менӧ  эз кӧсйыны лэдзны. Паспорт сьӧрын эз вӧв, сӧмын УЭК босьті. Охранник шуӧ, мый, ӧти-кӧ, тайӧ абу документ, мӧд-кӧ, серпасалӧма абу ме, а менам томджык чойӧ, а коймӧд-кӧ, мен оз вермы лоны сы мыйта арӧс, мыйта индӧма универсальнӧй электронной картаам. Мужичӧйыс сідз падъявтӧма висьталіс, мый фотоыс абу менам, а менам чойлӧн, - весиг ачым пӧшти эски, сэсся казьтышті, мый ичӧтджык чойӧлы сӧмын 13 арӧс и сійӧ дзик зарни рӧма юрсиа...кыдз тай мамӧ шуӧ "ті похожесь кудз банан помидор вылэ".  Ӧдва эскӧдім, мый ме - тайӧ ме, и 18 арӧсыс мен во 5 сайын нин тырліс. Сэсся тай лэдзисны жӧ. 

Ямалса бӧръя лунам нин Настук ёртӧй нуӧдліс менӧ национальнӧй радио вылӧ, кӧн ачыс уджалӧ, да босьтіс менсьым интервью: юаліс Салехард вылӧ видзӧдласӧс, тшӧктіс рекламируйтны Изьваса "Луд", сёрнитыштім СГУ-ын велӧдчӧм да сэсся удж корсьӧм йылысь (удж корсян эпопеяыс эм воддзаджык гижӧдъясам). Интервью бӧрас мунім аэропортӧ, да сэтысянь лэбовті Питерӧ навеститны ёртъясӧс, кодъяскӧд школаын на тшӧтш велӧдчылім, а ёртасям во кызьысь унджык нин буракӧ. Питерсянь локті сыктывкарса ёртъяс дорӧ, а сэсся - бӧр уджаланінӧ.  
Выль вося ӧтпуск помасис, бара колӧ босьтчыны уджӧ. 






четверг, 25 июля 2019 г.

Аттьӧ, мый абу Магадан


Тайӧ постсӧ важӧн нин кӧсйылі гижны, но век мыйкӧ торкис.

Ӧні тшӧкыда менсьым юасьӧны кӧн ме да кытчӧ воши. Вочавидза, мый Печораын. Тані юасьысьлӧн ыдждӧ син, паськалӧ вом: «Кыдз тадз? Мый сэн воштін? Мыйла сэтшӧм ылӧ?», весиг юавлісны, мыйла ме Сыктывкарсӧ предайті. Медводз шуа, мый ме эг декабристкаяс моз войвылӧ мун верӧс бӧрся. Ме сӧмын муні уджавны.

Веськыда кӧ висьтавны, диплом босьтӧм бӧрын во джынйысь дырджык зіли аддзыны уджсӧ Коми юркарысь. Медводзсӧ корси векньыда: корси коми культуракӧд йитӧда удж. Тӧдсаяс пыр шыасьлі музейясӧ-библиотекаясӧ, вочавидзисны, миян пӧ оптимизация. Торъя библиотекаысь эськӧ веськавліс вакансия, но, роч сорӧн кӧ шуны, найӧ принципиальнӧя игнорируйтісны филология диплом. 
Син улӧ сюрлі и коми издательствоысь вакансия, но телепонӧн сёрнитігӧн на мен шуисны, мый налы колӧ опыта морт, кӧть сэсся и донъялӧм вылӧ творческӧй задание сетісны жӧ. Кад мысти гижӧдъясӧс нуи да ставыс тай чӧв-лӧнь и коли. Лёка, буракӧ, менам творческӧй испытианиеӧ гижсьӧма-артмӧма. Мый сэсся, овлӧ. Вӧзйысьлі и вуджӧдчан бюроӧ, но удж вылӧ конкурссӧ эг прӧйдит. 
Тайӧ каднас ӧтияс шуисны, мый «будем иметь вас в виду», мӧдлаын весиг вӧзйисны тӧлысь чӧж удждонтӧг стажируйтчыны, а сэсся пӧ «посмотрим». Тӧдсаяс пыр бара жӧ и тӧдмалі, мый тайӧ «посмотрим»-ыслӧн асланыс оптимизация мунӧ, да оз тӧдны, кытчӧ уджалысьяснысӧ вӧчны. Мый найӧ «смотритны» кӧсйисны, сідз эг и гӧгӧрво, но тӧлысь кежлас эг жӧ тай кольччы а.

Коли некымын тӧлысь, а ме век на уджтӧм-сьӧмтӧм (ичӧт подработкаяс ог лыддьы). Ки дзикӧдз лэдзчис, самооценка кӧнкӧ кок улын туплясис, школаса эзысь медаль да университетса гӧрд диплом эз ёна лэптыны сійӧс. Гӧгӧрвои, мый коми культура эськӧ зэв бур, но, кора прӧща, сёйнысӧ окота быд лун да абу на ӧтчыдысь. 
Уджсӧ заводиті корсьны паськыдджыка. Некымынысь ветлі собеседуйтчыны администратор ин вылӧ, но, чайта да, менам синмысь ыджыд кӧсйӧм эз аддзыны да эз сэсся и звӧнитны. Вӧзйысьлі университетын кафедрабердса секретарӧ. Уджыс нин пӧшти киам вӧлі, но медбӧр здукӧ локтіс ыджыд мортлӧн бур тӧдса да бара ме и шутёвті-лэбовті бокиті.

Некымын школаӧ менӧ корисны велӧдны роч кыв да литература. Но школаад менӧ некыдз эз кыскы – ог чайт аслам призваниеӧн да и уджыс тайӧ вывті неблагодарнӧй. 
серпасыс ӧтуввезысь

Мися, школаӧ кӧ роч кыв велӧдысьӧн мунны – муна дзик нин тшыгла и ог Комиӧ. А коми кыв велӧдысьлӧн вакансияяс дзикӧдз эз вӧвны часъяссӧ чинталӧм бӧрын.

Тайӧ каднас ыджыд аттьӧ бать-мамлы, кодъяс менӧ эз тэрмӧдны, мый найӧ весиг ӧтчыдысь эз намекнитлыны менам арлыд вылӧ, диплом эмлун вылӧ либӧ мый менам быдмӧ-сӧвмӧ ичӧтджык чой, кодлӧн быдмӧны-сӧвмӧны колӧмъясыс. 

Кымынысь кӧ тай чышкалі синмӧс ёртъяслӧн пельпомъяс вылын «ми ӧні абу дасьӧсь вӧзйыны тіянлы удж» кывъяс бӧрын, ышӧді ачымӧс, мый менам уджӧй менӧ аддзас на да эски, мый ӧтчыд пуксяс сэтшӧм лун, кор ме сьӧлӧмсянь аттьӧала ставнысӧ, код менӧ тайӧ кадас эз босьт уджавнысӧ.

Тӧвлань мен мойвиис ветлыны «Российский север» форум вылӧ. Татчӧ вӧлі чукӧртчӧмаӧсь войвывса да Ылі Асыввывса ичӧт лыда войтыръяс. Чайта да, менӧ гипнотизируйтісны форумса йӧзыс асланыс магическӧй сьылан шыяснас да йӧктӧмъяснас, но «Российский север» бӧрын ме гӧгӧрвои, мый кӧсъя мунны войвылӧ. Ёна-ӧ войвылӧ? Шуам, ме видзӧді вакансияяс Анадырьысь, Магаданысь, Петропавловск-Камчатскийысь. Ӧти киӧн ысталі Сыктывкарӧ резюмеяс, а мӧд киӧн гуглиті мунан туйсӧ Якутскӧдз. Юкси матыссаяскӧд аслам мӧвпъясӧн: кодкӧ тшӧктіс думыштны лунвыв йылысь, мӧдъяс чуньӧн юр дораныс бергӧдлісны, коймӧдъяс «Еду в Магадан» сьыланкыв сьылісны. Дасьті мамӧӧс, мися, эн дивуйтӧй муна кӧ кытчӧкӧ. Мам шуис: «он вед же сэтшем ылэдз мун», меша, мунны кӧ – муна, ачыд тӧдан. Мам сьӧкыда лолыштіс, - мый сэсся йӧйыдкӧд вӧчан.

Тайӧ шусьӧ Сыктывкарысь удж эз аддзы, пырис депрессияӧ да муніс Анадырьӧ.

Тӧлысьысь дырджык ме олі татшӧм войвывса мӧвпъяснас, тӧді нин кытчӧ мыйӧн мунны, кутшӧм вакансияяс, кутшӧм удждонъяс, кутшӧмӧсь ценникъясыс вузасянінъясас. Но сэсся матыстчисны выль вося шойччан лунъяс да недыр кежлӧ  тайӧ мӧвпъяссӧ эновтлі, муні гортӧ шойччыштны удж корсьӧмысь.
Тайӧ выльвося лунъясас и аддзи печораса этнопаркӧ мероприятиеяс котыртысьлы вакансия. Ыджыд думъястӧг, привычка серти нин, ысті резюмеӧс, шойччӧм лунъяс помасьӧм бӧрын мен звӧнитісны, корисны собеседуйтчыны. Собеседование мӧд луннас висьталісны, мый босьтӧны менӧ удж вылӧ. Чукӧртчим нывъяскӧд асланым, сідз шусяна, женсоветӧн, сёрниті матыссаяскӧд, звӧниті ёртлы да юалі, мися, мый шуан ме кӧ Печораӧ уджавны муна. Вочавидзис: «Аттьӧ, мый абу Магаданӧ».


Первойсӧ муні тӧлысь кежлӧ видзӧдлыны мый тайӧ татшӧмыс, артмас оз, кажитчас оз. А неважӧн во джын нин тырис, кыдз ме тані, сы мый жӧ, мыйта уджсӧ Сыктывкарысь корси. Тшӧкыда юасьӧны кажитчӧ-ӧ. Чайта да, ставӧнлӧн уджын эм кутшӧмкӧ мустӧмторъяс. Татшӧмыс кӧ абу – ті ёна шуда морт! Но эм и сійӧ, мый, збыльысь, ёна воӧ сьӧлӧм вылӧ: творческӧя гижӧм, соц.сетьяс да сайт нуӧдӧм, СМИ-кӧд йитӧдъяс кутӧм да, дерт жӧ, тшӧкыд командировкаяс.

Та ыджда постсӧ эськӧ кыдзкӧ философскӧя колӧ помавны: колӧ виччысьны либӧ колӧ корсьны, чорыда думайтны али сьӧлӧм серти овны, но татшӧм истинаясӧдзыс ачым на эг во.  Сійӧн ог и тӧд¸ мый нӧшта содтыны.

Ме пока Печораын, ог тӧд дыр-ӧ кежлӧ, ог тӧд, мый ещӧ олӧмсьыс виччысьны, но коркӧ кывланныд кӧ Анадырьын роч кыв велӧдысь Ирина Терентьева йылысь, - эн дивуйтчӧй, тайӧ, буракӧ, ме. Татшӧм йӧйыслӧн асьсӧ корсян туйыс вермас и Чукоткаӧдз вайӧдны.

пятница, 10 мая 2019 г.

Бабӧ


Вай жӧ енлы моз копыртчам тэныд,
Коми ань.

(Г. Юшков)
Пӧрысь почӧ, Терентьева (Чупрова) Елена Григорьевна, чужліс 1929-ӧд воын Изьва районса Вертеп грездын Домна Павловналӧн да Григорий Максимовичлӧн котырын. Чупровъяслӧн чужліс 8 кага, но верстьӧммисны сӧмын Ельӧ да Педӧр.
Школаӧ пӧчӧ муніс 9 арӧсӧн да помаліс 4 класс. Водзӧ велӧдчыны позьӧ вӧлі сӧмын Красноборын, орчча сиктын, но грымӧбтіс война. Григорий Максимовичӧс нуисны фронт вылӧ и ковмис 13 арӧса Еленалы мунны уджавны колхозӧ, мед кӧть кыдзкӧ отсыштны семьяыслы.
Тшӧкыда казьтывліс пӧчӧ война кад йывсьыс. Висьтавліс, кыдз колхоз муяс вылӧ усьлӧма самолет, да сійӧ сёр рытын, ыджыдъяслы висьтасьтӧг, ветлӧма видзӧдлыны жуглӧсъяссӧ. Самолет бокас куйлӧмаӧсь еджыд дӧраӧн вевттьӧм сотчӧм лётчикъяслӧн шойясыс. 
Регыд фронт вылысь синсӧ дойдӧм бӧрын локтіс батьыс, но эз жӧ дыр сылӧн артмы овны семьяыскӧд. Григорий Максимович уджаліс колхозын, да сылы вӧлі тшӧктӧмаӧсь вуджӧдны вӧвъясӧс Печера ю вомӧн, но тайӧ лунас кыпӧдчӧма ыджыд бушков, юыс гызьӧма, да пӧчлӧн батьыс виччысьӧма асылӧдз. Таысь сійӧс мыждӧмаӧсь да судитӧмаӧсь. Сэсся рӧдвужыс нинӧм эз и тӧдлыны доймылӧм фронтовик йылысь. Тадзи найӧ колисны мужичӧй отсӧгтӧг.
1944-ӧд воын пӧчлы тырис 15 арӧс да сійӧс ыстісны уджавны вӧрӧ. Елена Григорьевна висьтавліс, кыдз ёна висьмӧма вӧрас да мунӧма  бурдӧдчысь пӧчьяс дорӧ грездӧ. Гортӧ ветлӧмысь нывка вылӧ шыӧдчӧмаӧсь ёрдӧ, кадыс пӧ сэтшӧм вӧлі. Локтӧмаӧсь Ельӧ дорӧ кык милиционер, юалӧмаӧсь кымын сылы арӧс, пӧчӧ вочавидзӧма. Сэки ӧти милиционерыс чуймӧма да шуӧма, мый татшӧм арлыдӧн кагаыслы мам дорын овны колӧ, а сійӧс вӧрӧ ыстӧны да ёрдасьӧны на.
Та бӧрын пӧчӧс бӧр ыстісны видзны кукъясӧс.
Радейтіс бабӧ висьтавлыны, кыдз тӧдмаліс война помасьӧм йылысь. Мунӧма сійӧ луннас кук видзанінсянь да ичӧтик пос вуджигӧн кылӧма, мый детинкаяс горзӧны: «Вӧйнаыс станӧвитчема! Вӧйнаыс станӧвитчема!». Сэтшӧм сылы лоӧма бур, мый мудзыс быттьӧ абу и вӧвлӧма.
16 арӧс тыртӧм бӧрын бабӧӧс бара ыстӧмаӧсь вӧр пӧрӧдны. Война бӧрын сійӧ уджаліс сэні 7 во. Менам юалӧм вылӧ, ӧтсӧгласа-ӧ найӧ олӧмаӧсь вӧрын, пӧчӧ век вочавидзис, мый ставным пӧ ӧти нянь сёйим, нинӧм юкнысӧ, да и кадыс эз вӧв.
1951-ӧд воын Елена Григорьевна петіс Анатолий Максимович сайӧ, чужтіс 3 нылӧс. Олісны верӧсыскӧд 36 во. 1987 воын Анатоль дед кувсис.
баблӧн бӧръя фотоыс
А 3 во сайын эновтіс тайӧ мусӧ и пӧчӧ. Аски  сылы эськӧ тырис 90 арӧс...
 4 классын велӧдчылӧм коми ань, олан сямыс да сьӧлӧм шоныдыс кодлӧн тырмис уна-уна морт вылӧ.

среда, 27 февраля 2019 г.

Абу кос сёрни


Менам медся мустӧм кывйыс «обычнӧй». Кор юася кодкӧ йылысь видзӧдлас, и мен вочавидзӧны, мый тайӧ пӧ обычнӧй морт, ме шуа «тэ гӧгӧрвоан, мый тайӧ кывнас увтыртан мортсӧ?» Мортыд оз вермы лоны обычнӧйӧн, обычнӧй кӧ – сідзкӧ некутшӧм.

Менам кытшын обычнӧй йӧз абу. И талун чужан лунсӧ пасйӧ ӧти зэв необычнӧй морт – менам дона ёртӧй – Ирук Гавриловна Терентьева, менам медся преданнӧй лыддьысьысьыс, код век виччӧ месянь кутшӧмкӧ пост, та вӧсна и чолӧмалӧмсӧ гижа тані, кӧть сэсся эг кут радейтны йӧз синувса чолӧмалӧмъяссӧ: ӧд йӧз син улын он дзикӧдз восьса сьӧлӧмӧн ставсӧ шу.


Коді сійӧ Ираыс? Висьтавны кӧ «кос фактъясӧн»: Обдорса изьватас, кӧр видзысь семьяысь, нёль во чӧж тшӧтш велӧдчим филология нырвизьын.
видзӧдны ӧшиняс:)
Абуджык кӧ «коса» висьтавны: морт, кодкӧд медводдзаӧн киаси Сыктывкарса канму университетын, кодкӧд ми ёна похожӧсь (овлӧ страшнӧ, кор казялам, мый весиг кутшӧмкӧ семейнӧйторъяс ӧткодьӧсь), кодлӧн филология нырвизьын велӧдчыны заводитӧм бӧрын дугдіс артмыны «э» шыыс (сійӧ кутіс мӧдӧдны ӧльӧктронка да кусӧдны ӧльӧктричествӧ), код бур боксянь сотчӧ биӧн и тайӧ бинас сотӧ миянӧс тшӧтш. Аддзыліныд-ӧ ӧтуввезсьыс гижӧд, мый быдӧнлы олӧмас колӧ морт, кодӧс эськӧ войын коран мунны Тулаӧ преникъясла – и сійӧ мунас? Чайта да, тайӧ Ираыд и эм – морт, код поддержитас медся бредовӧй мӧвпъяссӧ, кор вит мортсьыс нёльыс (и ачым тшӧтш) юаласны «да мыйла тэн тайӧ колӧ?», Гавриловнаӧй вочавидзас «а давай!». 
И, гашкӧ, медся интереснӧйторъясыс менам олӧмын и лоӧны тайӧ «а давай!» бӧрас.  

...А нӧшта Ируш тӧдӧ, коді сійӧ Геймерыс да мый сэчемыс бус, торйӧдӧ Дацийӧс Горацийысь, висьтавлӧ hölynpöly да hän on komia koska hän on komia. Гӧгӧрвоӧй сэсся, кыдз кӧсъянныд. 
 Дона мортэ, мед аскиа луныд да тайӧ воыс лоас медся шудаӧн тэнад олӧмын. А мӧд во кежлӧ шудтӧ сиа мӧд вонас. 

суббота, 23 февраля 2019 г.

"Этопроектирование". Инсайд 😃


Вужвойтырса чужан кыв лунсӧ некымын во нин артмӧ коллявны активнӧя: коми кывъя диктантӧ пырӧдчӧмӧн ли, флешмобасьӧмӧн ли... либӧ сыӧн да таӧн тшӧтш. 
Тавося чужан кыв лунсӧ коллялі "Этнопроектирование" Республикаса форсайт-сессия вылын. 
серпасыс котыртысьяслӧн

Зільысь йӧз гижалӧны проектъяс, видлӧны тайӧ проектъяснас шедӧдны сьӧм, мед дасьтыны, артмӧдны мыйкӧ выльӧс. Но мед проектыс артмас, сійӧс колӧ тыр-бура лӧсьӧдны, а мед лӧсьӧдны, колӧ велӧдчыштны на. Вот татшӧм экспресс-велӧдчӧмлы и вӧлі сиӧма тайӧ луныс. 
Форсайт-сессия заводитчис тренинг формаа ӧта-мӧдкӧд тӧдмасьӧмсянь, сэсся ышӧданаа сёрнитісны йӧз, кодъяслӧн артмӧма нин ассьыныс мӧвп, проект пыртны олӧмӧ. М.С. Федина висьтасис Финн-йӧгра кывъяслы информатика отсӧг кузя регионкостса лаборатория артмӧм йылысь (шуам, тайӧ лабораториялӧн кывкудъяс юкӧнӧ ме ог ӧтчыдысь шыӧдчы весиг тайӧ постсӧ гижигӧн), Л.М. Костарева сёрнитіс "Забытое ремесло" проект йылысь, Л.М. Камбалова "Шуда котыр" йылысь, С.В. Турова "Югыд-арт" мастерскӧй йылысь. 

Та бӧрын "Карта этнопроектов" интерактивасим: Коми Республикалӧн карта вылӧ форсайт-сессияӧ пырӧдчысьяс пасъялісны этнопроектъяс, кодъяс пӧртсьӧны нин олӧмӧ. Шуам, ыджыд вниманньӧ веськӧдісны Печораса "Черинянь гаж" вылӧ, либӧ, мый торъя нин нимкодьмӧдіс менсьым изьваса сьӧлӧмӧс, тшӧкыда бур боксянь висьтасисны "Луд" йылысь, кӧть Изьва муниципалитетсянь пырӧдчысьяс и мыйлакӧ эз вӧвны тайӧ сессия вылас.

Шӧр юкӧнас нин видлім пырӧдчыны проект гижӧмас: тӧдмасим тэчнас, сюрӧнас, ворсім деӧвӧй играӧн, ӧта-мӧдлысь кывзалім выль этнопроект идеяяс (веськыда кӧ шуны, кыдз тай ӧні висьталӧны, принципиальнӧ выль мӧвпъяс вӧзйыны ӧдвакӧ артмис, но кутшӧмкӧ выльторъяс, дерт жӧ, пель сайӧ сюркнялім).

Аттьӧала найӧс, код отсӧгӧн тайӧ форсайт-сессияыс артмис: Олег Исаковӧс, татшӧм проектсӧ думыштысьӧс да лӧсьӧдысьӧс, спикеръясӧс, кодъяс лун чӧж юксисны миянкӧд тӧдӧмлунъясӧн да опытӧн, дерт жӧ, Коми том войтырлӧн "МИ" котырӧн веськӧдлысьӧс, Анна Махотинаӧс, коді тшӧтш пуктіс ыджыд пай проектсӧ котыртӧмӧ да сӧвмодӧмӧ. 
Гӧгӧрвоана, мый некымын часӧн он велав гижны ыджыд тшупӧда проект, но некымын часнас позьӧ заводитны аддзыны проект гижӧмлысь туйвизьсӧ.  

*
Постсӧ кӧ заводиті Вужвойтырса чужан кыв лунсянь, сідзкӧ, тайӧ теманас и помала.
Ӧти форум вылын шуисны, мый ми пӧ зэв уна сёрнитам чужан кывъяс видзӧм йылысь, но кывъяссӧ оз ков видзны..наӧн колӧ сёрнитны. Мый ме ставнымлы и сиа :)

четверг, 17 января 2019 г.

Гуся мӧвп

3-ӧд номера поликлиникаысь аддзи тайӧс коми кывъя серпассӧ да эг и вермы фото вӧчтӧг мунны водзӧ. Оз тай и уна ков, мед коми мортсӧ нюмъёвтӧдны. 

Да дерт жӧ, такӧд йитӧдын бара и мыйкӧ казьтышті. 
Ог тӧд, кыдз карса школа-садъясас вӧчсьӧ, а миянӧ вонас ӧтчыдысь волывлісны да волывлӧны на век райцентрса  да карса  бурдӧдчысьяс, мед донъявны школьникъяслысь да садйӧ ветлысьяслысь дзоньвидзалунсӧ. Помнита, садикын миянӧс, ичӧт ныв-зонмӧс, сувтӧдісны ӧчередьӧ, киӧ сетісны мед.книжкаяснымӧс, кытчӧ еджыд халатаяс гижалісны диагнозъяс да тэчисны печатьяс, да ӧтикӧн-ӧтикӧн тшӧктісны матыстчыны врачыд дінӧ. 
Ӧчередяд и видзӧдалім ӧта-мӧдлысь мед.книга вывсьыс серпасъяссӧ. Детинкаяслӧн, кӧнечнӧ жӧ, вӧлі серпасалӧма машинаяс да корабльяс, нывъяслӧн - мича барбияс, дзоридзьяс, бобувъяс... да югъяланторъясӧн на тайӧ тетрадьыс кисьталӧма. 

А менам медводдза  мед.книжкаӧ вӧлі руда-турунвижа няйт рӧма, да пельӧсас на вӧлі ляскӧма кыз киа-кока нывка серпас. Век, кор тайӧс документсӧ сетісны киӧ, мен вӧлі сэтшӧм забеднӧ: ёна кӧсйи кузь кока барбиа да мича рӧма тетрадьсӧ...а кор тетрадь вылас на ыджыд шыпасъясӧн мичаа гижӧма нимыд да блескӧн на тайӧ кисьталӧма - помтӧм шуд! 
И сэксянь меын овмӧдчис гуся мӧвп: лои окота, мед тайӧ мисьтӧм мед.книжкаӧ ӧдйӧджык тырас гижӧдъяснас, да мам мен эськӧ ньӧбас выль югъялана тетрадь.
 Вель дыр тайӧс книжка тыртан кӧсйӧмсӧ новлӧдлі сьӧлӧмын, да сэсся та йылысь коркӧ мамлы и висьталі. Ог нин помнит, мый вочавидзис мам, но та бӧрын сэсся врач гижӧдъясӧн руд тетрадьсӧ тыртны дзикӧдз эз ло окота. 
Но, мися, мый сэсся: няйт рӧма кӧ и няйт рӧма, кыз кока нывкаа кӧ и аслам кокӧ абу вӧсни. 

пятница, 30 ноября 2018 г.

"Маръямоль" да кокошник


Питерын форум дырйи öти тöдса шмонитiгöн менсьым юалic где пö твой кокошник.. да та бöpын заводитic сьывны "Маръямоль".
Юалi, мися, комиясыс тэнад сöмын кокошникöн да "Маръямольöн" и ассоциируйтчöны. Да пö.

Некымын лун сэсся юрын татшöм кывъяссö бергöдлi.
Талун коми КВН дырйи тайö ассоциациясö гöгöpвои.


вторник, 16 октября 2018 г.

"Молодеч"

Тӧрыт ывла вылын казялі водзын мунысь куритчысь мужичӧйӧс. Воськовӧс ичӧтмӧді, мися, кыдзджык эськӧ сюсьджыка сійӧс кытшовтны векни ветланінас, мед аслым тшыннас абу лолыштны. 

Сэсся аддза: мужичӧйыд тэрмасьӧмӧн кутіс кыскыштавны сигаретсӧ, матыстчис мусорка дорӧ. Вот, мися, молодечыд: торъя сувтіс, мед абу бокӧ шыбитны сигарет помсӧ... Друг "молодечыд" тшыналанторсӧ шыбитіс тротуар вылӧ. 
Дивӧыд и босьтіс! Мортыд сулалӧ ёг дозсянь некымын сантиметрын и ёгсӧ чӧвтӧ бокӧ. Тан Майкл Джорданӧн вӧвсьыны эз ков. 
Видлі оправдайтны тӧдтӧм мортсӧ: гашкӧ, мусоркаыд бумагаӧн вӧлі тыр, да та вӧсна повзис сотчӧмысь. Но кутшӧм пӧжар вермас лоны кӧрт мусоркаад, кор пара минут сайын зэрыс кисьтны дугдіс?

Тан, буракӧ, культураыд и заводитчӧ. А гашкӧ, помасьӧ тані.


пятница, 5 октября 2018 г.

Менам Галинаяс

     Талун ми ставӧн чолӧмалам тӧдса велӧдысьяснымӧс налӧн лунӧн. Та серти окота лои гижны менам куим медшӧр велӧдысь йылысь, кодъясӧс ӧтувтӧ ӧти ним - найӧ Галинаяс. 

   Серьезнӧй математикаӧ пыртны менӧ заводитіс дядьлӧн гӧтырыс, школаын математика нуӧдысь - Галина Сергеевна. "Серьезнӧй" - тайӧ абу дасӧдз да дассянь лыддьӧмыд, "серьезнӧй" - тайӧ таблица умножения велӧдӧмыд. Ичӧт дырйи, дядь дорын гӧститігӧн, Галина Сергеевна век юасис уна-ӧ пятью пятьыс лоӧ. Тайӧс ме тӧді. Двадцать пять. А пятью четыреыс? Мися, рифма жӧ колӧ. Сідзкӧ, двадцать четыре. Тыдалӧ, мый ичӧтсянь гуманитарийыс ме пытшкын технарьсьыс ёна топыдджыка овмӧдчӧма. 
   Сэсся воис кад, кор Галина Сергеевна дорӧ куті дробъяс чинтавны ветлыны. А сэсся и уравнениеяс решайтны, кӧн шыпасыс лыдпассьыс унджык. Кӧть ся мый вӧчӧ, век на сэтшӧм уравнениеяссӧ ог гӧгӧрво!

     Ичӧт школаысь витӧд классӧ менӧ паныдаліс мӧд Галина - Галина Павловна. Миян класснӧй мам да роч кыв да литература велӧдысь. Ань, кодкӧд позьӧ сёрнитны пач ломтӧм йывсянь олӧмлысь смысл корсьӧмӧдз. 
 Галина Павловналы век медводдзаын нуи донъявны ассьым гижӧдъясӧс. Мамлы петкӧдлыны, мыйлакӧ, ёна стесняйтчи, а велӧдысь вӧлі быттьӧ верстьӧ ёртӧн. (Ой, думышті, мыйта менам радейтчӧм йылысь "шедевр" муніс сылӧн син пыр, весиг яндзимӧй босьтіс!🙉🙉) 
   А мыйта ветлім ми Красноборсянь Ижмаӧдз роч кывйысь да литератураысь олимпиада гижны! Тӧв. Водз асыв.  Командируйтӧм Галина Павловна пемыд машинаын сюйӧ Иралы юрас, мый кывберд серникузяын вермӧ не сӧмын определениеӧн лоны, но и подлежащӧйӧн, и сказуемӧйӧн, и мыйӧн сӧмын оз и вермы!
     А тайӧ аньсӧ школаын век шуисны Галина Анатольевнаӧн. Менам сійӧ чӧскыд калитка пӧжалысь Галя бабе. Век, кор Вертеп грездӧ ветлывла, да олӧмаджык йӧз менсьым юасьӧны "мадаэ, тэ нэ кодлэн?", вочавидза "Галина Анатоллевналэн нучкаыс"... и ставыс гӧгӧрвоана. Вертеп школаын Галя бабе велӧдіс ичӧт классъясӧс (ӧні сэсся шойччӧ нин). Ичӧт дырйи ёна радейті видзӧдны сылысь гижӧмсӧ: мича-мича шыльыд шыпасъясысь артмисны урок нуӧдан планъяс да конспектъяс. Кутшӧмкӧ кад чайті, мый челядьӧс гижны велӧдан прописьяссӧ Галя бабе мича гижансямнас дасьталӧ. Век кӧсйи велӧдчыны тадзи жӧ лӧсьыда шыпасъяссӧ гижны, но тайӧ мен абу тай сетлӧма. А кор школаӧ гожся дежурство вылӧ бабе менӧ тшӧтш босьтіс - вӧлі ыджыд праздник! Ок, ёна и кажтчис ветлӧдлыны краска дука школатіыс, пыравлыны тыртӧм классъясас, учительскӧйын пукыштны, а сэсся таӧн ёртъяслы ошйысьны. 

     А ӧні татшӧм кад, кор велӧдысьяс абу сӧмын меысь ёна верстьӧяс, велӧдысьяс лыдын нин менам одноклассникъяс, одногруппникъяс, ёртъяс. Да мый нин шуны! Аслым позьӧ мунны велӧдны.
       Но сёрниыс абу та йылысь.

     Став тӧдсаӧс и тӧдтӧмӧс, кодъяс тайӧс лыддисны, да и кодъяс эз, кодъяс челядьлы и гырысьлы юрӧ сюйӧны тӧдӧмлунъяс, сӧвмӧдӧны сюсьлун да бур кылӧмъяс, чолӧмала Велӧдысьяслӧн лунӧн! Лоӧй дзоньвидзаӧсь, шудаӧсь, вынаӧсь, дӧзмытӧмӧсь! Мед велӧдчысьяс тіянӧс кывзісны, пуктісны пыдди, а правительство некор эз мӧдӧд бизнесӧ сьӧмла!
      Сьӧлӧмсянь чолӧмала!

среда, 3 октября 2018 г.

Тышкасьыштам


Спортын бӧръя кадӧ медся актуальнӧй темаӧн лоӧ Хабиб Нурмагомедов да Конор Макгрегор костын UFC* правилӧяс серти тыш. Тыш видзӧдны радейтысьяс дыр нин виччысисны Россияса да Ирландияса вермасьысьяслысь октагонын аддзысьӧмсӧ, но котыртысьяс да спортсменъяс эз вермыны воны ӧти кывйӧ. А таво гожӧмнас пресс-конференция дырйи вӧлі шуӧма, мый дыр виччысяна тышыс лоӧ. Сійӧс  котыртасны йирым тӧлысь 6-ӧд лунӧ Лас-Вегасын (Москва кад серти, йирым 7-ӧд лунӧ).
Нурмагомедовлӧн да Макгрегорлӧн спортын туйясыс топыда йитчӧмаӧсь скандалъясӧн. Тайӧ и гӧгӧрвоана: тыш водзын кымын унджык лоӧ вӧчӧма да шуӧма, сымын ыджыдджыкӧн лоӧ шоуыс, а сідзкӧ, сійӧ ваяс бурджык сьӧм. Ӧтуввезын спортсменъяслӧн “тыш” заводитчис нин век: «instagram»-са лист бокъясын найӧ вензьӧны-увтчӧны ӧта-мӧдыскӧд. Скандал туйӧд мунӧмыслӧн бӧртасыс татшӧм: тыш вылӧ билетъяссӧ вузалӧмаӧсь 3 минут чӧжӧн.
серпасыс ӧтуввезысь
Тӧд вылӧ: Хабиб Нурмагомедов – Дагестанын чужлӧм 29 арӧса тышкасьысь, кокни сьӧктаын UFC-ын ӧнія кадся вермысь.  26 тыш – 26 вермӧм.
Конор Энтони Макгрегор – Дублин карын чужлӧм 30 арӧса тышкасьысь, кокни сьӧктаын UFC-ын вӧвлӧм вермысь. 24 тышын 21 вермӧм  да 3 ворссьылӧм. 
*UFC – тышкасян чемпионат.

понедельник, 27 августа 2018 г.

Медмича морт



   Кадысь кадӧ мортыд пелькӧдчӧ олӧмас: керка идралӧ ли, йӧр ли, а гашкӧ, сьӧлӧмкылӧмъясын ли мӧвпъясын пелькӧдчӧ. А ме талун мӧвпышті компьютерам лукйысьыштны да, кыдзи и пыр, топыда татчӧ сибді. Велӧдчан пасйӧдъяссянь фотояс видзӧдӧмӧ вуджи, а сэсся и аслам гижӧдторъясӧдз вои. Гижӧдторъяс папкаысь и аддзи тайӧ сочинениесӧ, кодӧс школаын велӧдчигӧн на гижлӧма.  Ог эськӧ и помнит мыйла сійӧ артмылӧма: кытчӧкӧ конкурс вылӧ либӧ гортса удж пыдди... Но лои окота аслам блогйын сійӧс йӧзӧдны жӧ.

Медмича морт
(этша дженьдӧдӧмӧн)
                                  Мамлöн сьöлöмысь бурджык да шаньджык
               Тайö му вылас нинöм оз сюр…
                                                                                                               А.Ванеев

       Эм-ӧ свет вылын медмича морт? И эм кӧ татшӧмыс, кодi сiйӧ? Кӧнi олӧ?
     Гашкӧ, сiйӧ ыджыд нима сьылысь? Гашкӧ, зэв вына спортсмен? А, гашкӧ, тайӧ артист, кодӧс тӧдӧ да радейтӧ став мирыс? Мӧвпавны тайӧ тема вылас позьӧ помтӧг… А ме думысь, быдӧнлӧн олӧмас эм аслас медмича морт. И юавны кӧ йӧзыслысь, кодi сiйӧ мортыс, унджыкыс на пиысь эськӧ вочавидзасны сӧмын ӧти кывйӧн. И тайӧ кывйыс – мам. Кодi, мамысь öтдор, вермас новлыны медмича мортлысь нимсӧ?
Картинки по запросу мама с ребенком картинки
серпасыс ӧтуввезысь
     Мыйта кывбурын сьылӧдӧны мам синъяссӧ! «Мамлӧн синъясыс ставсӧ гӧгӧрвоасны», – эмӧсь татшом кывъяс роч сьыланкывйын. Чужӧм бӧрын медводз, мый аддзӧ кагаыс – мамлӧн син. И найӧ, быттьӧ кык кодзув, олӧмчӧж нуӧдӧны дитясӧ. Медводз кагаыс заводитӧ аддзыны мусӧ мамыслӧн син пыр, сӧмын кад мысти, быдмигӧн, сылӧн воссяс аслас видзӧдлас. Мам синъясӧн ми аддзим тайö вöльнöй светсö, кытшалысь вӧр-валысь мичлунсö: медводдза лым, тувсовъя йи кылалöм, гожся зэр бöрын петöм öшкамöшка, уна рöмöн öзйысь арся пуяс. Мам синъясысь ми аддзам Чужан му радейтӧм да став бурнас шензьӧм. Тайӧ кык кодзулас видзӧдлӧм бӧрын кага аддзӧ олӧмыслысь да муыслысь став мичлунсӧ. Найӧ быттьӧ ӧшиньяс, мич  петкӧдлысьяс.  Вермасны-ö найö лоны  мисьтöмöн?  Найö медмичаöсь.

     Да и мый тайӧ татшӧмыс «мич»? Мича-ӧ мортыс сэки, кор сылӧн эм сӧмын мича чужӧмбан, либö тайӧ кывйыс кутӧ ас пытшкас кутшӧмкӧ пыдiджык вежӧртас?  Менам дум вылö усьö шусьöг: «Эн видзöд чужöм вылö – видзöд сьöлöм вылö». Őд  збыль мичыс – тайӧ ловлöн сöстӧмлун.

     А кодi  аслас сьӧлӧмкылӧмъяснас вермас лоны мичаджыкӧн мамысь? Кодi кужӧ радейтны сӧстӧмджыка мамысь? Оз ӧд прöста шуны, мый мам ӧкмыс тӧлысь чӧж новлӧдлӧ кагасӧ сьӧлӧм улас и олӧмсӧбыд новлӧдлӧ дитясӧ сьӧлӧм пытшкас. Тайӧ аньыс мичмöдö миянлысь быдлунъя олöмнымöс да отсалö сьöкыд кадö, тöждысьö миян вöсна, козьналö ассьыс мичлунсö, муслунсö, бур сьöлöмсö. Мамкöд орччöн ми кылам асьнымöс вынаджыкöн да повтöмджыкöн. Сылöн бурлуныс, ставсö гöгöрвоöмыс ышöдö миянöс бур вöчöм вылö.  

    Мам радейтӧ дитясö сэтшöмöн, кутшöм сiйö эм, сӧмын сьöлöмöн, мӧд ног сылӧн оз артмы.

    Олöм чöжнас оз этша дой сюр мамлы, но сійӧ оз кут ассьыс лӧгалӧмсӧ, век зiльö вунöдны став лёклунсӧ, век прӧститӧ  кагасӧ. Юрö локтöны коми гижысь Г.Фёдоровлöн  сьöлöмö йиджтысяна кывъяс: «Мамъяс, муса мамъяс! Кымын узьтöм вой, кымын сьöлöм дой нуанныд тi ас вывтiныд, медым гажаа дзольгисны челядь гöлöсъяс, мед олöмыс эз сувт, а водзö котöртic визувджыка да мичаджыка!..»

  Челядьлöн быд шогыс, быд долыдыс инмö медводз мам сьöлöмö. Но мам синъясын олӧм чӧж  ӧзйӧ радейтан би, и   тайо сӧстӧм биыс некор оз кус.
Мам век зiльö сайöдны кагасӧ сьӧкыдлунъясысь, дорйыны мыйыськӧ и кодыськӧ, а ковмас кӧ, мӧвпавтӧг сетны ловсӧ и олӧмсӧ дитяыс вӧсна:  «…Тi дасьöсь сетны ставсö, мед сöмын олiс, быдмис сьöлöм уланыд новлöдлöм да сьöкыда чужтöм йылöмныд. Вöльнöй светын нинöм абу сэтшöм дона мамлы, кыдзи аслас дитяыс!»
Вермас-ӧ лоны мыйкӧ мичаджык мамлӧн сьӧлӧмкылӧмъясысь?
«Мамлöн муслуныс миянтö шыбöльысь видзö,
Мамлöн муслуныс миянöс веськöдлö мед!» (В.Попов)

    Ме ог кӧсйы шуны, мый миян олӧмным, миян мирным сэтшӧм сӧстӧм да мыжтӧм. Некор эг вермы гӧгӧрвоны мамъясöс, кодъяс эновтӧны ассьыныс кагаяссӧ, кольӧны найӧс челядь видзанiнъясö. Вермас вӧвсьыны, мый менам кывъясӧ зэв чорыдӧсь, но, ме думысь, татшӧм мамъяссӧ и мамъясӧн оз позь шуны. Ме век кута надея, мый эновтöм кагаясыс ӧти шуда здукӧ аддзасны аслыныс котыр. Висьтавлöны тай, абу пӧ бать-мам найӧ, кодъяс чужтiсны, а найӧ, кодъяс быдтiсны. Ме сиа быд эновтӧм кагалы аддзыны мамсö, ӧд быд мортлы колӧ кодзув, кодi отсалас восьлавны олӧм туйöд.
Ӧд быдӧнлы олӧмас колӧ  медмича морт!

Банан да помидорлӧн ӧткодьлун, либӧ Шӧйтӧм йылысь пара кыв

Казялi, блогйсьнытӧ пуксьылны лои сьӧкыдджык и сьӧкыдджык. Бӧръя кадсӧ уджала ёнжыкасӧ релизъясӧн, да абу релизнӧя гижӧмыс вунс...